11 Aralık 2010 Cumartesi

psikiyatri ders notları 4 - DÜŞÜNCE

DÜŞÜNCE
Bilimsel düşünceler; nesnel gerçeğe uygun olarak; doğru sözcükler ve uygun tümcelerle düzenli bir mantık zinciri içinde -yazı ya da sözle- ortaya konulur. Olgun ve sağlıklı düşünen bir insanda bilimsel ve deneysel gerçeklere göre soyut düşünme yetisi gelişmiştir. (İkincil süreç= secondary process thinking) düşüncesi egemendir. Benliğe uyumlu (ego syntonic) düşünce psikozlarda görülür. Psikonevrozlarda ise benliğe yabancı (ego dystonic) düşünce ve devinimler vardır.
A-Düşünce Sürecinde Görülen genel Bozukluklar:
1- Ruhsal Bozukluk (mental disorder): Kişinin kendi kendisiyle ya da toplumsal ilişkilerinde, duyuş düşünüş ve algılayışında, davranışlarında gözlenen belirgin bozulma, gerileme, yeti yıkımı.
2- Psikoz (Psychosis): Gerçeği değerlendirme ve gerçeğe uygun davranma yetisinde bozulma
3- Gerçeği değerelendirme yetisinde (reality testing) bozulma: gerçek nesnel uyaranlarla içrel uyaranlar arasında ayırım yapamama, içrel dürtü ve uyaranlara göre algılama, davranma.
4- Birincil süreç düşünme (Primary process thinking): Erken çocukluk çağında, düşte ya da psikozda görülen bilimsel ve deneysel gerçeğe uymayan, büyüsel, somut, neden-sonuç bağıntısı olmayan düşünce.
B-Düşünce Yapısında ve Çağrışımda Bozukluklar:
1- İçe kapanım düşüncesi (autistic thinking)
2- Yeni sözcükler uydurma (neologism)
3- Sözcük salatası (Word salad)
4- Çevresel konuşma (Circumstantiality)
5- Teğet geçme (Tangentiality): Konunun başı ile sonu arasında uyumsuzluk
6- Darmadağınık, dikişsiz konuşma (incoherence)
7- Ne sorulursa sorulsun ilk yanıtta takılma (Perseveration).
8- Anlamsız mırıldanma (verbigeration)
9- Bir konuda yoğunlaşma (Condensation)
10- Çağrışım çözüklüğü (loosing of associations)
11-Düşünce uçuşması (flight of ideas)
12- Uyaklı konuşma (Clang association)
13- Düşünce kopukluğu (Blocking)
14- Düşünce yitimi (mutism) , konuşmama
E-Düşünce İçeriğinde Özgül Bozukluklar
1- Düşünce içeriğinde yoksullaşma
2- Saplantılı, takıntılı düşünce (obsession): Israrlı, inatçı, isteğe ve değer yargılarına aykırı benliğe yabancı takıntılardır (dinsel, cinsel, töresel, sağlık, temizlik ve düzenlilik vb. konular). Bu tür saplantı ve takıntılarla ilgili devinimler de (compulsion) de görülür.
3- Ürkü (fobi): Aslında korkulmaması gereken bir durum, bir olay ya da bir işlevden korku duyma
a- Özgül durumlar (sinek, yılan, böcek v.b.)
b- Sosyal Fobi : Topluma çıkmaktan, konuşma yada bir şey yapmaktan korku duyma
c- Yüksekten (acrophobia)
d- Açık alandan (agorophobia)
e- Ağrıdan (algophobia)
f- Kandan, kırmızıdan (erythrophobia)
g- Kapalı alan (Claustrophobia)
h- Yabancıdan (Xenophobia)
ı- Hayvanlardan (zoofobia) korkuları gibi...
4- Hastalık hastalığı (hipochondriasis)
5- Ben odakçıl (egocentrism) düşünce: Çevrede olup biten olayların kendisiyle ilişkisinin olduğu sanısı
6- Düşünce takılması (preoccupation of thoughts): Öldürme, özkıyım, kötülük görme gibi özgül bir konuya odaklaşma
7- Sanrı (delusion= hezeyan): Kişinin eğitim ve ekinsel konumuna uymayan , tartışma ile düzeltilemeyen yargı bozukluğu.
a- Anlamsız sanrı (bizarre, absurd): Olmasının olanaksızlığı apaçık görülen sanrılar ("Ben Tanrıyım, Uzaylılarla iletişim içideyim v.b.")
b- Kurgulu sanrı (Systematized delusion): Örneğin bir kişi gizli bir örgütçe izlendiğini - kişi ve olayları da işin içine katarak- ortaya koyabilir.
c- Duygudurm ile uyumlu sanrı: Psikotik depresyonda bir hasta ağır suçluluk ya da günahkarlık sanrısı gösterebilir.
d- Duygudurum ile uyumsuz sanrı: Şizofrenik bir hasta izlendiği ya da kötülük göreceğine ilişkin sanrısını anlatırken duygudurumu tekdüze ya da uygunsuzdur.
e- Yok olma, yok edilme (nihilistic) sanrısı
f- Geçimsel çökertilme sanrısı (delusion of poverty)
g-Bedensel sanrı(somatic delusions):Örneğin beyni erimiştir,karaciğer çürümüştür vb
h- Paranoid sanrılar
i- Büyüklük (delusion of grandeur= megalomania)
ii- Kötülük görme ( delusion of persecution)
iii- Aktarım (delusion of reference) sanrıları
ı- Suçluluk, günahkarlık sanrıları (delusion of self- accusation)
j- Denetim sanrısı (delusion of control)
1- Düşünce çalınması
2- Düşünce sokulması
3- Düşünce yayılması
4- Düşüncenin denetlenmesi
k- Kıskançlık, aldatılma sanrısı (delusion of jealousy)
l- Aşık olma sanrısı (Erotomania, De Clerambault complex)
m-Düşlemsel Yalanlar (Pseudologica Phantastica, Munchausen Syndrome)

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder